Powierzchnia lądowa Ziemi stanowi bardzo różnorodne środowisko życia. Nie dziwi więc nierównomierne rozmieszczenie roślin i zwierząt oraz populacji ludzkiej. Jednak warunki naturalne tylko częściowo wyja­śniają zróżnicowanie zaludnienia Ziemi. Dwa obszary o bardzo zbliżo­nym środowisku przyrodniczym mogą mieć zróżnicowane rozmieszcze­nie ludności. Na przykład na terenie Rosji większe skupienie ludności obserwujemy w europejskiej części, a w Stanach Zjednoczonych ludność koncentruje się zwłaszcza na wybrzeżach. Miały na to wpływ czynniki hi­storyczne, gospodarcze i polityczne.

Na określenie obszarów stale zamieszkanych i eksploatowanych go­spodarczo przez człowieka używa się terminu ekumena. Należy do niej przeważająca część terenów Ziemi. Natomiast obszary niezamieszkane i niewykorzystywane przez ludzi nazywa się anekumeną. Takich terenów pozostało na Ziemi niewiele. Dostępu człowiekowi bronią tam skrajnie niekorzystne warunki środowiskowe. Anekumeną są właściwie jedynie tereny pokryte lądolodami: większe części Antarktydy i Grenlandii.


Obszary zaludnione okresowo określa się mianem subekumeny. Otaczają one tereny ekumeny. Subekumeną są duże obszary Afryki, pustynna Sahara i leżące wokół niej sawanny, a także pustynie Półwys­pu Arabskiego, gdzie eksploatuje się ropę naftową i gaz ziemny. W Azji okresowo zaludnione są stepy, półpustynie i pustynie Środ­kowej Azji. Taki charakter ma również obszar tajgi i tundry w Ameryce Północnej i Eurazji, gdzie żyją pasterskie ludy zajmu­jące się chowem reniferów. Sube­kumeną są też tereny górskie, w których prowadzi się eksploata­cję surowców mineralnych lub chów zwierząt (Andy, Himalaje, Góry Skaliste).